Léirmheas in Feasta

Liam Prút.jpg

Advertisements

TG4XX Beo

30289885702_97f8e001e5_b

Ba mhór an onóir dom a bheith páirteach i gceiliúradh 20 bliain ó bunaíodh TG4. Aréir a craoladh an ócáid ina raibh ceoltóirí, scríbhneoirí, rinceoirí, aisteoirí, fir agus mná spóirt, agus daoine ildánacha eile ar stáitse. D’éirigh go hiontach leis an seó – moladh mór tuillte ag na héinne a bhí páirteach ann. Is féidir féachaint siar air ar an seinnteoir anseo .

Iarradh orm dán a scríobh don ócáid agus dheineamar é a thaifeadadh lasmuigh de Dhánlann Glucksman i gCorcaigh cúpla seachtain ó shin.  Tá an dán féin ag 1″06′ ach is fiú  go mór breathnú an seó iomlán.

Grian an Fhómhair

Móraimid grian an fhómhair,

ólaimid go fonnmhar dá solas

nuair a chinneann sí í féin a nochtadh

adhraimid í gan náire

óir is ar an mbeagán a bhíonn blas

is tá an oíche fhada ag teacht,

cruinnímid ar fad faoina léas

is feicimid a chéile go soiléir;

déanaimid ár gcomhchaint

is déanaimid ár ngoradh;

molaimid grian an fhómhair

diúlaimid dá solas.

Seoladh Bhaile Átha Cliath

Tá sé thar am agam cuid de na pictiúir a chur in airde ón oíche a bhí againn i gClub an Chonartha le déanaí… Mo bhuíochas le Cuan Ó Seireadáin a ghlac na grianghraif…

IMG_0068IMG_0079IMG_0083IMG_0095IMG_0096IMG_0104

 

Mo mhíle buíochas le gach éinne a tháinig agus go mór mhór le Marcus Mac Conghail a thug píosa cainte uilíoch, fileata uaidh ar an oíche:

Tá píosa iontach scrite ag Máirín Nic Eoin mar bhrollach don leabhar álainn seo – tá ana-thuiscint ag Máirín ar, bhuel, gach rud – tá fillte agam ar B’ait Leo Bean agus Trén bhFearainn Breac cúpla uair – agus ní stopaim ag foghlaim uaithi – meileann m’aigne féin go mall – is léim leabhar ar dtús leis an scóp a thuiscint agus ansan léim aríst é le na mionsonraí a bhreith chugham féin – athraíonn tú mar dhuine – athraíonn do thuiscint agus athraíonn do thaithí tú – só ní bhíonn tú críochnaithe le leabhar riamh b’fhéidir…

Anyway, má tá léamh agus tuiscint uaibh ar a bhfuil i Tost & Allagar tabharfaidh aiste Mháirín díobh é.

Nuair a chloiseann tú amhrán nua a théann i bhfeidhm go mór ort – go minic ní bhíonn fhios agat cén fáth – ní gá go mbeadh fhios agat cén fáth – just tarlaíonn rud éigin ionat – agus is breá leat é ar ana-chuid cúiseanna b’fhéidir – ní rud é a chuireann tú i bhfriotal – ní gá é a chur i bhfriotal just deireann tú le duine éigin ‘…is breá liom an t-amhrán seo, ar chuala tú fós é?’ Sin mar atá agam féin leis na dánta seo. Só, níl i gceist agamsa sa phíosa seo ach trácht a dhéanamh ar na rudaí a bhraitheas nó rudaí a rith liom nó rudaí a meabhraíodh dom nuair a léigh mé na dánta sa leabhar.

Bhuaileas leis an scríbhneoir Siobhán Ní Shúilleabháin uair amháin (i dTrá Lí is dóigh liom) – bhí sí cineálta séimh fiosrach agus bhí an vúdú inti – mar atá in Ailbhe – thaitin a scéalta is a drámaí liom – Mé Féin agus Síle, Cití, Í Siúd – but is cuimhin liom í a rá – tá leigheas i mbainne asail ach é a ghoid – shíleas gur meafair éigin a bhí ann – rún de shaghas éigin – is nuair a lorgaíos míniú air dúirt sí neó – tá leigheas i mbainne asail ach é a ghoid. Sin Sin. Tá bainne agus an leigheas a théann leis goidte agus sealbhaithe ag Ailbhe ó thíortha is cultúir na cruinne sa chnuasach seo – níor fhan sí age baile – níor fhan sí inti féin – chuaigh sí i ndaoine agus in ainmhithe eile – mar a dhéanfadh shaman.

Tá carn leabhar taobh na leapan agam, carn a théann i méid – go mbíonn orm ar deire seilf poirt a aimsiú dóibh aríst – ach le déanaí tharraingíos chugham leabhar ón gcarn is seo thíos a bhí ar an leathanach a léas is chuimhníos ar dhánta Ailbhe agus ar Ailbhe féin:

SINSIR

Dobharchú mé, biolar mo bhrat

brácaim an bradán, mo bhráthair.

Breac mé is eascann faoi bhun easa,

saighead uisce is lúbaire-

breac mé is bradán,

dobharchú, eascann.

Mise an spéir, an t-aer is an tEarrach

mise an t-iasc is an t-uisce

mise an chré faoi mo chosa

Dia agus duine

réalta mise i measc na n-ardreann

mise na hardreanna, de shoilse déanta

mise an t-éan is an t-ainmhí

clúmh agus fionnadh

ainmhí éanúil aonarach aonta mise

eolas ag borradh i mo chloigeann

mar shíolbhach i mblaosc uibhe

anam is intinn is intleacht bric

anam is intinn is intleacht toir

anam is intinn is intleacht fir

duine agus cruinne

 

Sin dán le Michael Hartnett – mar a dúirt mheabhraigh sé dánta Ailbhe agus Ailbhe féin dom – an líne leathdheiridh san ‘anam is intinn is intleacht…’

Anam is intinn is intleacht Ailbhe, file.

Líne eile – Ainmhí éanúil aonarach aonta – is éan í Ailbhe, nó samhlaím gurb ea – géis – gé uisce – is tá guth tugtha aici dos na héin (agus d’ainmhithe eile) sa leabhar seo

Agus an line deiridh ar fad – duine agus cruinne – an dá rud mar ábhar dáin aici – duine agus cruinne – an duine sa chruinne – meabhraíonn sé leabhar Uí Mhaolcatha dom ‘An Gleann agus a Raibh Ann’ – ach é anois méadaithe – An Domhain agus a raibh ann – tá gach rud mar ábhar aici – tá sí gan teora

Is den chruinne seo sinn go léir – bhuel formhór dínn.

Agus seo sinn anseo anocht – daoine sa chruinneog seo – sa chroiceog seo – is an oíche seo, an áit seo, an leabhar seo, an file seo dár gceangal is dár nascadh le chéile

Féach timpeall, féach thart an seomra seo – i gceann céad bliain béimid go léir ag tabhairt an fhéir nó ár luaithrigh á scaipeadh ag an ngaoth is ní bheidh faic fágtha – agus na nithe a bhain linn – gach a bhain linn – sa scip nó suite leath-dearúdta i gcúinne seomra éigin – agus na nithe seo – níl aon chuimhne acu, nó dílseacht b’fhéidir – mar a dúirt Hartnett aríst – ”dearúdann nithe neach…”

… Agus i gceann na mílte milliúin bliain – nuair a bheidh fairsingiú tagtha ar an úinivéars go heireabal siar – ní bheidh fágtha ach solas ár réalt féin, solas na gréine, ag sroichint cúinne fíosrach éigin i bhfad i bhfad tar éis a héaga – agus ní go ndéanfaidh na fiosróirí seo, na gliúcóirí seo, anailís ar speictream datha an tsolais sin go mbeidh siad in ann an gath, an ghileacht, an dath doirtithe sin a rianú siar dtínár ngrianchóras – a bheidh gan ghrian, gan chóras níos mó – agus ansan déanfaidh siad (pé siad iad) deimhin den dóigh is den dóchúlacht – go raibh rud éigin ann tráth.

Chuas go Baile an Sceilg 18 bl ó shin is chnag mé ar dhoras Mhicheál Ua Ciarmhaic. Bhí mo bhundailín de bhunóc im bhaclainn agam – í ainmnithe as insint foilsithe Mhíchíl den scéal Oileán na mBan bhFionn/Dún an mBan tré Thine

N’fheadar mé cad leis a rabhas ag súil – leagan fireannach den mBab Feiritéir b’fhéidir – Bhí a voodoo féin ag baint leis an mBab – a tost mar shúil ribe – agus an seomra tosaigh sin i mBaile na hAbha líonta le cling na gclog go léir a bhí crochta ar na fallaí aici – ach samhlaíos rud traidisúnta léi – b’fhéidir nach bhfuil sin fíor

– Pé scéal é thar nais i mBaile an Sceilg agus Micheál Ua Ciarmhaic. An chéad rud a dúirt sé ná “Teileascóp Hubble – bhfuil aon chur amach agat air?”

Agus lean sé ar aghaidh ag samhlú gach a bhí le feiscint sa spás leis an teilescóp seo – agus na nithe nach raibh le feiscint fós – agus labhair ar bhaoi eangaí – na baoithe a úsáidtear chun na líonta iascaireacht a choimeád ar snámh – le gur féidir teacht orthu – is dhein ionannú idir iad agus satailítí sa spás.

Ní raibh mo adharcáin nó mo bhraiteoga réidh nó ullmhaithe i gceart don ábhar cainte seo- ní rabhadar curtha i dtiúin agam – bhí seana-shite á lorg agamsa is bhi sé siúd ag caint liom amr gheall ar rudaí nár tharla fós – rudaí nach raibh ar eolas againn fós

Is baoi gach ceann de dhánta Ailbhe – baoi a choimeádann ar snámh líon na heagna lán dár dtaithí dár mothúcháin dár dtuiscint – baoi atá mar réalt eolais dúinn. Nuair a bheimid go léir imithe – tiocfaidh baoi nó dhó isteach ar thráig an ama – beidh neach éigin a thiocfaidh inár ndiaidh in ann féachaint siar isteach sa bhaoi seo, sa mheall criostail, is speictream daonna a aithint agus tuisicint a fháil ar an gcine daonna

Siad dánta Ailbhe an ghrian, an baoi agus an teileascóp – is sí Ailbhe an té atá suite ag gliúcaíocht lena ceann claonta d’iarraidh brí ciall nó tuiscint a bhaint as an ngrianchóras ina mairimid.

Fágfaidh mé sibh le brioglóid a bhí agam

Nuair a fuaireas na dánta atá sa leabhar seo ar dtús – líonas an folcadán lán d’uisce really te – is shuíos isteach ann gur léas an leabhar ó chludach go clúdach – an oíche sin bhí brionglóid agam agus sa bhrionglóid bhí mé sa bhfolcadán agus lámhscríbhinn des na dána á léamh agam – agus de réir mar a chuaigh an gal, an teas agus an taiseacht i bhfeidhm ar an lámhscríbhinn shil gach focal ina dhúch dubh isteach san uisce – is nuair a d’éiríos chun mé féin a thriomú bhí mo chorp cludaithe ó bhaitheas go bonn le tatúanna des na focail go léir sa leabhar seo.

Is breá liom an leabhar seo – fágfaidh sé a mharc ort. Ar chuala sibh fós é?

Is féidir leabhar filíochta Mharcuis, Ceol Baile, a cheannach anseo. Bíonn sé ag seinnt ceoil leis an ngrúpa IMLÉ  is tá teacht ar a gcuid ceol anseo.

 

Galway Launch 25 Feb

Unknown-1

Tomorrow is the day for the Galway launch of Tost agus Allagar. Diarmuid de Faoite will do job and there’ll be ceol, ól is cuideachta in Club Áras na nGael in Dominic Street. We’ll kick off at 7.30pm.

Diarmuid is currently touring his one-man show about the life of Pádraic Ó Conaire. I’m really looking forward to seeing it in the Town Hall Theatre in Galway on the 1st March, but  you can catch him all over the country between now and April. Check it out!

New York Launch of ‘Tost agus Allagar’

 

 

A big buíochas ó chroí to Hilary Mhic Suibhne for launching Tost agus Allagar at CUNY Grad Center in New York. It was just great to hear her take on the poems and she did a wonderful job of presenting the themes of the book. Keep an eye out for the text of her launch speech in An Gael (with thanks to the editor, Séamas Ó Neachtain).

Tomás Ó hÍde (Thomas Ihde) of Lehman College was the Fear a’Tí for the occasion and was responsible for organising the event. It was fantastic to hear so many people speaking Irish in New York City. Nár laga Dia iad.

 

(Seoladh na Gaillimhe ar an 25ú Feabhra, 7.30 i gClub Áras na nGael…)